نکاتی برای نگارش بخش مواد و روش ها در مقاله

۱۳۹۷-۴-۳۱ ۱۶:۲۲:۱۴ +۰۰:۰۰ ۱۳۹۷/۰۴/۳۱|آموزش ها|بدون ديدگاه

یکی از جنبه‌های مهم پژوهش‌های آکادمیک توصیف جزء‌به‌جزء روش‌های استفاده ‌شده در آزمایش‌ها است. در بسیاری از موارد به این دلیل که بخش مواد و روش ها در مقاله آن‌ها فاقد شرحی مبسوط و کامل از نحوه اجرای پژوهش است توسط مجلات پذیرفته نمی‌شوند.

به گفته‌ی سردبیر ژورنال آمریکایی پرتوشناسی «یکی از رایج‌ترین دلایلی که منجر به عدم پذیرش مقالات می‌شود این است که داوران شیوه‌ی اجرای مطالعه را به درستی درک نمی‌کنند.» با این حال، برخی از ژورنال‌ها دارای محدودیت صفحه هستند و یا ممکن است مبنای دریافت هزینه‌ی انتشار مقاله، تعداد صفحات باشد، و بخش مواد و روش ها در مقاله گاهی اوقات حجم زیادی را اشغال می‌کند.

با این تفاسیر، چگونه می‌توانید مهم‌ترین نکات را در بخش مواد و روش ها در مقاله بگنجانید و در عین حال روش‌ها را  مختصر و تمام و کمال شرح دهید؟ در اینجا هفت نکته برای نگارش مناسب بخش مواد و روش ها در مقاله ارائه می‌شود، که منجر به بازتولیدپذیری (reproducibility) نتایج‌تان می‌شود و اعتبار پژوهش را در نظر داوران و خواننده‌ها افزایش می‌دهد. منظور از بازتولیدپروری این است که پژوهشگران دیگر بتوانند با مطالعه مواد و روش‌کار شما، پژوهش شما را تکرار کنند.

در رابطه با نکاتی که در ادامه خواهد آمد باید بگوییم که این موارد فراگیر نیست. یعنی ممکن است در برخی مقالات برخی از نکات قابل اجرا نباشد. همچنین همیشه به خاطر داشته باشید که باید دستورالعمل و شیوه‌نامه‌ی ژورنال مورد نظرتان را مطالعه کنید تا از الزامات و پیشنهادها آگاه شوید.

هفت نکته برای نگارش بخش مواد و روش ها در مقاله پژوهشی

۱- همزمان با اجرای آزمایش‌ها، بخش مواد و روش ها در مقاله را بنویسید

نوشتن بخش مواد و روش‌ها در زمان اجرای فرآیند آزمایش مانع از فراموشی جزئیات می‌شود و زمانی که نگارش مقاله را شروع می‌کنید در وقت‌تان صرفه‌جویی خواهد شد. همچنین از نویسنده‌هایی که بخش‌های خاصی از آزمایش‌ها را انجام می‌دهند درخواست کنید تا در نوشتن بخش‌های مرتبط همکاری کنند.

۲- اول با اطلاعات جامعِ مرتبط با کل مقاله شروع کنید، سپس به جزئیات آزمایش‌ها بپردازید

برای مثال می‌توانید ویژگی‌های جامعه‌ی آماری را تبیین کنید، منابع و ژنوتایپ‌های باکتریایی را شرح دهید، یا نمونه‌ها و مکان‌های نمونه‌گیری را توصیف کنید. بعد از آن، می‌توانید جزئیات بیشتری را درباره‌ آزمایش ارائه دهید.

۳- ترتیب توصیف روش‌ها باید با ترتیب نتایجی که با استفاده از این روش‌ها حاصل شده‌اند همخوانی داشته باشد

مطئمن شوید که تمام روش‌های استفاده‌شده توصیف شوند، حتی اگر یک جمله‌ی کوتاه هستند. این کار هم موجب شفافیت و هم بازتولیدپذیری می‌شود. برای مثال:

Toxin assays were performed as described [reference]

۴- بخش مواد و روش‌ها همیشه باید به رویه‌هایی که قبلاً در سایر مقالات توصیف شده‌اند ارجاع دهد

اگر در رویه‌های پیشین و کارهایی که قبلاً انجام شده است، اصلاحاتی را اعمال کرده‌اید، حتماً آن‌ها را ذکر کنید.

۵- آزمون‌های آماری را تا حد امکان به شکل کامل شرح دهید

هر چه می‌توانید اطلاعات بیشتری را در مورد آزمون‌ها در اختیار مخاطب بگذارید؛ برای مثال، تنها اشاره کردن به آزمون t، برای اینکه مخاطب مطمئن شود تحلیل آماری درستی صورت گرفته است کافی نیست. سعی کنید آزمون‌های پیشفرض، آزمون‌های اصلی و جزئیاتی از نحوه تحلیل را ارائه دهید.

۶- از بحث در مورد مزایا و معایب روش‌ها و نتایج خودداری کنید

ارزیابی روش‌ها را باید در بخش بحث (Discussion) انجام دهید. اگر روش شما معایب یا مزایایی دارد در بخش بحث موارد مورد نظر را مطرح کنید.

۷- برای صرفه‌جویی در فضا، تجهیزات و ابزار استفاده‌ شده را به طور مختصر اما کامل توصیف کنید

می‌توانید تمام تجهیزاتی را که از یک شرکت واحد خریداری کرده‌اید در یک جمله توضیح دهید. یا می‌توانید مراحل انجام آزمایش را در یک فلوچارت نمایش دهید.

مطمئن شدن از نگارش صحیح بخش مواد و روش ها در مقاله

قبل از تمام شدن مقاله، از خودتان سوالات زیر را درباره‌ی بخش مواد و روش‌ها مطرح کنید تا مطمئن شوید تمام اطلاعات مهم را در آن گنجانده‌اید.

  1. برای بازتولیدپذیری آزمایش‌ها، آیا جزئیات کافی در این بخش گنجانده شده است؟
  2. آیا اطلاعات اضافی که بتوان بدون تاثیرگذاری بر تفسیر نتایج آن‌ها را حذف کرد در این بخش وجود دارد؟
  3. آیا به تمام شاهدها اشاره شده است؟
  4. آیا تمام ارجاعات در این بخش گنجانده شده‌اند؟
  5. در متون حوزه‌ی شیمی، آیا به تمام واکنشگرها اشاره شده است؟

نوشتن نگارش بخش مواد و روش ها در مقاله ممکن است مشکل باشد، اما در صورتی که در این بخش نگارش خوبی داشته باشد، احتمال انتشار مقاله بالاتر می‌رود و نتیجه‌گیری قوی‌تری خواهید داشت.

مطالب زیر را نیز توصیه می‌کنیم:

+ نکات اساسی در نگارش عنوان مقاله علمی

+ چکیده مقاله را چگونه بنویسیم؟

+ نکات مهم و اساسی در نگارش مقدمه مقاله

ثبت ديدگاه