چرا برخی ژورنال‌ها از نویسندگان تقاضای معرفی داور می‌کنند؟

۱۳۹۷-۷-۳ ۲۱:۰۹:۴۴ +۰۰:۰۰ ۱۳۹۷/۰۷/۰۳|آموزش ها|بدون ديدگاه

شاید این سوال برای شما هم پیش آمده باشد که چرا برخی ژورنال‌ها از نویسندگان تقاضای معرفی داور می‌کنند؟ با تخصصی‌تر شدن روزافزون پژوهش‌های علمی، یافتن متخصصی که بتواند داوری همتا انجام دهد برای ژورنال‌ها سخت شده است. بنابراین درخواست از نویسنده‌ها برای معرفی داور همتا برای دو طرف سودمند است، چرا که هم در وقت و منابع ژورنال‌ها صرفه‌جویی می‌شود و نیازی نیست داوران همتا را جستجو کنند، و هم نویسنده‌ها می‌توانند داورانی را که با آن‌ها آشنایی دارند پیشنهاد دهند.

با این حال، با توجه به اینکه نویسنده‌ها می‌دانند که در حوزه تخصصی‌شان چه کسی برای قضاوت کارشان صلاحیت بیشتری دارد، آیا تضمینی وجود دارد کسی را انتخاب نکنند که مطابق میل آن‌ها مقاله را داوری کند؟ باید توجه کرد که ژورنال‌ها هیچ الزامی ندارند داورانی را به کار گیرند که نویسنده‎ها معرفی کرده‌اند و این مسئله ممکن است به صراحت در بخش  Notes for Contributors ذکر شود، اما داوران نیز دارای تعهداتی هستند.

شیوه‌نامه‌های اخلاقی، تعارض منافع را به همان اندازه که برای نویسندگان جدی دانسته برای داوران هم جدی می‌داند، و از داوران احتمالی می‌خواهد که تعارض منافع را اعلام کنند. همچنین از داوران درخواست می‌شود که از ژورنال بپرسند چه چیزهایی در حکم منافع شخصی تلقی می‌شود. ژورنال‌ها انتظار دارند داورانی که احتمال می‌دهند بی‌طرفی‌شان نقض شود داوری را نپذیرند، اما اجتناب از تعارض منافع گاهی اوقات سخت است. ویراستاران ژورنال PLoS Medicine می‌گویند:

در حوزه‌های تخصصی، تقریباً همه یا دوست‌اند، یا همکاراند، یا رقیب‌اند.

شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد داوران معرفی شده توسط نویسنده‌ها به احتمال بیشتری داوری جانب‌دارانه ارائه می‌دهند. مطالعه‌ای که اخیراً در مجله BMJ Open انجام شد نشان می‌دهد که میان نظر داوران معرفی‌ شده توسط نویسنده‌ها و داوران معرفی‌ شده توسط ویراستاران اختلاف آراء گسترده‌ای وجود دارد. این مطالعه ۸۰۰ گزارش داوری را مطالعه کرد و نتیجه گرفت که:

داوران معرفی‌شده توسط نویسنده‌ها گزارش‌هایی ارائه می‌دهند که از نظر کیفی با گزارش‌های داوران معرفی‌شده توسط ویراستاران برابر است، اما به طور معنادار احتمال بیشتری دارد که پیشنهاد دهند مقاله باید پذیرفته شود.

تقریباً دو سوم داوران معرفی‌ شده توسط نویسنده‌ها حکم به پذیرش مقاله می‌دهند و بین ۳۱ تا ۳۸ درصد داوران معرفی‌ شده توسط ویراستاران پیشنهاد می‌دهند مقاله باید پذیرفته شود.

مطالعه‌ای که توسط Journal of Pediatrics انجام شد نیز یافته‌های مشابهی داشت. ارزیابی ۱۷۸ مقاله‌ای که در ژورنال سابمیت شده و داوری همتا شده بودند نشان داد که ۶۵,۳ درصد داوران معرفی‌ شده توسط نویسنده‌ها پیشنهاد دادند که مقاله باید پذیرفته شود که این میزان برای داوران معرفی‌ شده توسط ویراستاران ۵۴,۲ درصد بوده است. ویراستاران به احتمال بیشتر پیشنهاد دسته دوم را قبول می‌کنند. آن‌ها با ۵۵,۲ درصد درخواست‌های پذیرش داوران معرفی‌ شده توسط ویراستاران موافقت می‌کنند و این میزان برای دسته دیگر ۴۹,۵ درصد است.

اگرچه هر دو مطالعه نشان داد که داوران معرفی‌شده توسط نویسنده‌ها بیشتر امکان دارد که درخواست پذیرش مقاله را مطرح کنند، نمی‌توان با قطعیت دلیلی را برای آن تبیین کرد. آیا جانب‌داری در کار است یا اینکه داوران معرفی‌ شده توسط نویسنده‌ها دانش عمیق‌تری درباره موضوع پژوهش دارند؟ در نتیجه، ارزش‌های مقاله را با دقت نظر بیشتری درک می‌کنند؟

در هر صورت، تصمیم نهایی بر دوش ویراستاران است. آن‌ها پیش از آن‌که درباره پذیرش یا رد مقاله تصمیم بگیرند، باید چندین داوری را مطالعه کنند.

ثبت ديدگاه