بررسی تاریخچه و تعاریف روش فراتحلیل

۱۳۹۷-۵-۲۰ ۱۹:۳۱:۰۲ +۰۰:۰۰ ۱۳۹۷/۰۵/۲۰|آموزش ها|بدون ديدگاه

برای آشنایی با روش فراتحلیل ابتدا باید مختصری از تاریخچه آن را بدانید. در دهه ۱۹۷۰ میلادی روانشناس برجسته‌ای به نام هانس آیزنک ادعا کرد که روش‌های درمانی روانشناسی یا به اصطلاح روان‌درمانی‌ها در درمان بیماران تاثیر گذار نیستند. از آنجا که این دانشمند در زمان خود نفوذ بسیار زیادی داشت، سخنان او تاثیر بسیار زیادی بر جامعه روانشناسی برجای گذاشت. در همین زمان پژوهشگری به نام گلاس اعلام کرد که سخنان آیزنک تنها براساس مقالات منتشر شده در برخی مجلات علمی بوده است و وی پایان‌نامه‌ها، پژوهش‌های منتشر نشده و مقالات تمامی مجلات علمی را مورد بررسی قرار نداده است.

گلاس در سال ۱۹۷۶ به صورت رسمی اصطلاح فراتحلیل یا meta-analysis را به کار برد. وی ۳۷۵ پژوهش مربوط به روان درمانی را گردآوری و به صورت نظام‌مند به بررسی آن‌ها پرداخت. در نهایت گلاس ادعاهای آیزنک را رد کرد و براساس فراتحلیل خود اعلام کرد که روان‌درمانی‌ها در درمان بیماران روانی تاثیر بالایی دارد. گلاس پس از انجام مطالعه خود و بنیان نهادن روش فراتحلیل آن را این‌گونه تعریف کرد:

فراتحلیل در واقع تحلیل تحلیل‌ها است. یعنی تحلیل آماری مجموعه بزرگی از نتایج مطالعات منفرد که با هدف یکپارچه ساختن یافته‌ها انجام می‌شود. از این رو می‌تواند جایگزین جدی بحث‌های روایتی و روابط علی مطالعات باشد. بحث‌هایی که معرف تلاش ما برای درک پیشینه‌های روزافزون پژوهشی است.

فراتحلیل

در واقع فراتحلیل نتیجه نیاز به یکپارچه کردن یافته‌های مربوط به صدها پژوهش در یک حوزه خاص بود که نتایج آن‌ها در بیشتر موارد متناقض بود. به صورت کلی هدف فراتحلیل معرفی شیوه تفکری برای ترکیب پژوهش‌های انجام شده با استفاده از روش‌های آماری است. فراتحلیل فرایند ترکیب کردن و تحلیل کردن داده‌های مطالعات جداگانه اما مشابه به منظور رسیدن به یک نتیجه کلی با در نظر گرفتن یک سوال پژوهشی خاص است. در بیشتر کتب آماری فراتحلیل شامل سه مرحله معرفی شده است. این سه مرحله عبارتند از: شناسایی منابع و ارزشیابی نتایج پژوهش‌ها؛ ترکیب نتایج پژوهش‌های انتخاب شده و مقایسه آن‌ها با یکدیگر؛ و ارزش‌یابی نتایج فراتحلیل به منظور کاهش خطا.

+بیشتر بخوانید: نکات مهمی که باید پیش از نگارش مقاله مد نظر قرار دهید

مزایا و معایب استفاده از روش فراتحلیل

روش فرا تحلیل همانند هر روش آماری و پژوهشی دیگر دارای یک سری مزایا و معایبی است که در اینجا به برخی از آن‌ها اشاره خواهد شد. ازجمله مزایای روش فراتحلیل می‌توان به این موارد اشاره کرد:

۱- از روش‌های عینی برای یافتن مطالعات استفاده می‌کند. پژوهشگر باید تمام پژوهش‌های مرتبط با یک زمینه خاص را در نظر بگیرد و بنابراین احتمال کمی وجود دارد که به مطالعات مرتبط با پیش‌داوری خود اهمیت بدهد.

۲- خصوصیات مطالعات را با اصطلاحات کمی و شبه کمی توصیف می‌کند.

۳- پیشینه‌های طولانی برخی موضوعات پژوهشی را خیلی خوب خلاصه می کند.

۴- با استفاده از تکنیک‌های آماری روی ارتباط خصوصیات یک مطالعه با مطالعه بعدی تأکید می‌کند.

۵- روی اندازه اثر نیز تمرکز دارد نه فقط معنی‌داری آماری.

۶- روش فراتحلیل به ارتباطات خاصی و جدیدی دست پیدا می کند مثل رابطه جنسیت با نتایج روان درمانی.

۷- شکاف‌های موجود بین پیشینه موضوعات پژوهشی را بیان می‌کند.

همچنین برخی از معایب که توسط پژوهشگران مختلف برای روش فراتحلیل ذکر شده است عبارتند از:

۱- ساده کردن بیش از حد نتایج حوزه تحقیقی خاص.

۲- ترکیب کردن مطالعات گوناگون و غیر مشابه که به قضیه سیب و پرتقال مشهور است.

۳- استفاده از مجموعه محدود و ناکافی مطالعات در یک موضوع خاص.

۴- پیچیدگی تنظیم سیستم کدگذاری.

ثبت ديدگاه